روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

salamatmag (4)
ب

روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

salamatmag 4 2 300x150 روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

در این مقاله در سلامت مگ به اینکه روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی می پردازیم ، با ما تا پایان مقاله همراه باشید

مراقبت از چشم نوزاد

چشم ها اعضاى حساس بدن هستند و مراقبت از آنها بخصوص در بدو تولد از اهمىت خاصى برخوردار است. مکانىسم حفاظتى چشم طورى است که با ترشح اشک بسىارى از مىکروب ها و گرد و غبار هوا شسته و کاهش مى ىابند. بنابراىن وقتى چشم ها سالم است نىازى به استفاده از قطره هاى استرىل چشمى بخصوص در نوزادان نىست. فقط در هنگام شستشو براى نظافت چشم باىد از ىک قطعه پنبه استرىل که با آب جوشىدهٔ سرد شده مرطوب شده است چشم را از سمت داخل به سوى خارج تمىز کرد. بهتر است براى هر چشم نوزاد، از ىک قطعه پنبهٔ مرطوب استفاده کنىم. سپس دست خود را مرطوب کرده، با آن صورت نوزاد را تمىز نماىىم. پس از تمىز شدن، با حولهٔ کوچکى صورت نوزاد را خشک کنیم.

هرگاه صلبىه چشم نوزاد قرمز شود، دلىل وجود عفونت در چشم است و باىد بلافاصله پزشک را در جرىان قرار داد. در بعضی موارد التهاب چشم با درمان های معمول بهبود نمیی ابد و ترشح چرکی، قرمزی چشم و اشک ریزش باقی می ماند. دلیل این عارضه در اغلب اوقات انسداد مجرای اشکی  بینی چشم کودک است و در چنین مواردی طبق دستور پزشک در ضمن استفاده از قطره چشمی با ماساژ کنارهٔ بینی در گوشهٔ داخلی چشم سعی در برطرف کردن انسداد می نما ییم.

 

مراقبت از گوش

براى مراقبت از گوش هاى نوزاد فقط تمىز نمودن لالهٔ گوش و اطراف آن مجاز است و مجراى خارجی گوش را نباىد دستکارى نمود. براى تمىز کردن گوش، ىک تکه پنبه را در آب ولرم فرو کنىد و آن را فشار دهىد تا آب اضافى آن گرفته شود و با استفاده از اىن پنبهٔ مرطوب، لاله و اطراف مجراى گوش را به آرامى تمىز کنىد. هرگز با قسمت درونی مجرای خارجی گوش کارى نداشته باشىد.

استفاده از گوش پاک کن، نه تنها لازم نىست بلکه خطرناک نىز مى باشد. درصورت مشاهده ترشحات چرکى زرد ىا سبز رنگ در مجراى گوش باىد به پزشک مراجعه کرد.

 

نقص شنوایى در کودک باید هرچه زودتر تشخیص داده شود. از این نظر توجه به نکات زیر در نوزادان بسیار اهمیت دارد

نوزادان اگر از سلامت کامل شنواىى برخوردار باشند در هنگام گرىه در مقابل صدا بى حرکت و آرام باقى مى مانند و شىرخواران در مقابل اىجاد صدا سر خود را به همان طرف برمى گردانند. درصورتى که کودک تا سه ماهگى در برابر صدا هىچگونه عکس العملى نشان ندهد باىد نسبت به قوهٔ شنواىى او مشکوک شد و بررسى هاى لازم را براى سنجش شنواىى او به عمل آورد.

 

مراقبت از بینى

ساختمان قسمت داخلى بىنى داراى مکانىسم هاى خاصّ حفاظتى بوده و نىازى به تمىز کردن ندارد لذا به قسمت داخلى بىنى کارى نداشته باشىد. در اىن قسمت موهاى رىزى وجود دارد که ترشحات و گرد و غبار را بىرون مى دهد، قسمت خارجى سوراخ هاى بىنى را به وسىله ىک قطعه پنبه مرطوب تمىز کنىد.

 

مراقبت از دهان

مراقبت از دهان به دلىل مکانىسم هاى حفاظتى خاصى که در اىن قسمت قرار دارد، بسىار ساده است و فقط باىد مراقب بهداشت دهان از نظر استفادهٔ صحىح از قاشق و فنجان بود و اگر از شىر مادر استفاده مى شود نوک پستان مادر دچار آبسه، ترک ىا التهاب نباشد. اگر لازم باشد که دهان کودک شسته شود ىک قطعه آبسلانگ چوبى را باندپىچى کرده، مرطوب کنىد و به آهستگى دهان کودک را پاک نماىىد. ىکى از بیماری های شاىعى که در نوزادان دىده مى شود برفک دهانى است که به دلىل عفونت قارچى دهان بروز مى کند. اىن عارضه شبىه ذرات شىر دلمه شده است که روى زبان، لثه ها، گونه ها و سقف دهان چسبىده ولى برخلاف ذرات شىر به راحتى کنده و برداشته نمى شود و اگر کنده شود ممکن است محل ضایعه دچار خونرىزى گردد و در نتىجهٔ درد شدىد، مکىدن نوزاد دچار مشکل مى شود. در اىن صورت نوزاد را باىد تحت درمان پزشک قرار داد. استفاده از مواد قلیایی برای شستشوى دهان مانند بىکربنات سدىم جوش شیرین به برطرف شدن اىن عارضه کمک مى کند.

 

مراقبت از چین هاى گردن و زیر بغل

مراقبت از چىن هاى گردن و زىربغل بسىار ضرورى است زىرا وجود رطوبت و نفوذ شىر اضافى در چىن هاى گردن موجب رشد عوامل مىکروبى در زىر چىن ها شده، باعث بروز عرق سوز در نوزاد بخصوص در فصل گرما مى گردد. عرق سوز مجموعه اى از دانه هاى رىز صورتى رنگى است که به وسىلهٔ هالهٔ قرمزى احاطه شده اند و اگر در نظافت روزانه آن دقت نشود گسترش ىافته تا سىنه و کمر و اطراف گوش و صورت انتشار مى ىابد. بدىن منظور باىد روزانه اطراف گردن و زىربغل را با ىک تکه پنبه ىا پارچه تمىز مرطوب پاک کرده،سپس خشک نمود. محل مربوط باىد مرتباً خشک نگه داشته شود.

 

salamatmag 3 3 300x150 روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

مراقبت از کشاله هاى ران

پوست نوزادان بخصوص در ناحىهٔ ران ها و سرىن که به وسىلهٔ پوشکی ا کهنه پوشانده مى شود و به طور مداوم با رطوبت در تماس است بسىار حساس مى باشد و اگر نکات بهداشتى رعاىت نشود، نوزاد دچار درماتىت ۱ و ىا قرمزى و سوختگى در اىن نواحى مى شود. علت اىجاد قرمزى در اىن ناحىه، تماس مداوم پوست با پوشک ىا کهنه آلوده به ادرار است که موجب ادرار سوختگی ۲ مى شود. براى پىشگىرى از اىن عارضه در درجه اول باىد از پوشک هاى قابل اطمىنان با مهر استاندارد و ىا درصورت عدم دسترسى از کهنه هاى تمىز و بهداشتى استفاده کرد. ثانىا ضرورى است که زمان تماس با پوشک ىا کهنه آلوده به ادرار با پوست بدن کودک و نىز مدّت زمان هر تعوىض را کاهش داد. لازم به ذکر است درصورت استفاده از کهنه باىد آنها را با آب و صابون شسته در آفتاب خشک نمود.

 

استحمام نوزاد

استحمام نوزاد، در حفظ سلامتى و رشد کودک تأثىر بسزاىى دارد. کودک پس از هر بار استحمام نشاط و آرامش خود را بدست آورده، به خوبى شىر مى خورد و به راحتى به خواب مى رود. همچنىن در هنگام استحمام، مادر و ىا مراقب کودک، امکان آن را خواهند ىافت که بدن کودک را مورد مشاهده قرار داده، از وجود هرگونه التهاب، ورم و ىا حالت غىرعادى آگاه شوند و در بهبود آن بکوشند. در ماه هاى اوّل تولد بهترىن و مناسب ترىن موقع براى حمام دادن طفل، قبل از شىر خوردن و پىش از خواب مى باشد. توصیه شده است در سال اوّل تولد هفته ای سه بار کودک را استحمام نما یید.

 

رعایت نکات لازم قبل از استحمام

۱- باىد کلىه لوازم مورد نىاز را قبلاً آماده کرده، در دسترس قرار دهىد تا ضمن کار مجبور نشوىد نوزاد را به حال خود رها نموده، به دنبال وسایل استحمام بگردىد. اىن عمل ضمن اىنکه او را در معرض سرماخوردگى قرار مى دهد، باعث بى علاقگى نوزاد به استحمام مى شود.

٢ -بهتر است در روزهاى اول تولد براى اطمىنان از سازگارى دماى بدن نوزاد با محىط خارج رحمى پىش از استحمام درجهٔ حرارت نوزاد را از راه زىربغل کنترل کنىد.

٣- درصورت امکان، در دفعات، نوزاد را با حضور شخص ثالثى حمام کنىد تا در صورت نیاز به شما کمک کند.

٤- هرگز آب گرم را قبل از آب سرد، داخل وان ىا لگن نرىزىد، زىرا اگر فراموش کرده باشىد که آب سرد به آن اضافه کنىد، موجب سوختگى پوست نوزاد خواهد شد.

٥ –سعى کنىد از دو مىز براى حمام کردن نوزاد استفاده کنىد، وساىل شستشو، مانند لگن ىا وان، پارچ آب، صابون، لىف و امثال آن را روى ىکى از مىزها، حوله، لباس هاى مورد نىاز، وساىل پىچىدن کهنه و غىره را روى مىز دىگر قرار دهىد. اگر مىزى در اختىار ندارىد، مى توانىد از تختخواب نوزاد براى گذاشتن حوله و لباس ها استفاده کنىد و شستشو را کنار تخت انجام دهىد.

٦ – محلى که در آن جا نوزاد را حمام مى کنىد باىد به اندازه کافى گرم باشد ) ۲۲ تا ۲۵ درجه سانتى گراد( و استحمام را بىش از ۱۰ دقىقه طول ندهىد.

۷- لازم است در زمستان، حوله ها را قبلاً روى شوفاژ ىا بخارى گرم کنىد.

٨ – روى مىزى که کودک را پس از شستشو در آن جا قرار مى دهىد، تشک ىا پتوىى بىندازىد و روى آن مشمعى بکشىد. سپس حوله را روى مشمع پهن کنىد.

۹ -درجه حرارت آبی که برای شستشوی نوزاد به کار می رود باید در حدود درجه حرارت بدن ٣٨ درجه سانتی گراد باشد. ولى باىد آب داخل لگن و پارچ را ىکى دو درجه گرم تر تهىه کنىد زىرا تا  زمانى که لباس هاى نوزاد را از تنش درمى آورىد آب کمى سرد مى شود.

۱۰- وقتى نوزاد را روى مىز ىا داخل لگن و وان قرار مى دهىد، هرگز او را رها نکنىد، بلکه باىد همىشه ىک دستتان به عنوان حائل روى بدن او قرار گىرد زىرا ممکن است درنتىجه ىک لحظه غفلت شما به زمىن بىفتد.

۱۱-نوزاد را همىشه قبل از شیردهی، حمام کنىد. امّا فاصله حمام دادن با تغذىهٔ قبلى، نباىد به اندازه اى باشد که در هنگام استحمام، کودک احساس گرسنگى نماىد.

 

وسایل مورد نیاز استحمام نوزاد

وساىلى که معمولاً در حمام کردن نوزاد مورد مصرف قرار مى گىرد عبارت است از:

۱- لگن ىا وان مخصوص کودک ىا ىک تشت پلاستىکى بزرگ ۲- پارچ پلاستىکى نسبتاً بزرگ ۳- لىف نرم ۴- شامپو ی ا صابون ملاىم -مخصوص کودک- ۵ – پنبه هىدروفىل ۶ -پىش بند براى جلوگىرى از خىس شدن لباس مادر ۷- پوشکی ا کهنه ۸ – لباس هاى تمىز و اطو شدهٔ متناسب با فصل ۹- حوله کوچک براى خشک کردن سر و صورت ۱۰- حوله بزرگ براى خشک کردن بدن نوزاد ۱۱-مشمع به ابعاد مىز مخصوص پوشاندن لباس کودک ۱۲- ىک پتو ىا ىک تُشک کوچک ۱۳-محلول های حفاظت کننده پوست کودک

 

salamatmag 5 2 300x150 روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

روش حمام دادن نوزاد

۱- براى تأمىن آب مورد نىاز، اوّل آب سرد را در وان ىا لگن برىزىد و سپس آب گرم را به آن اضافه کنىد تا درجه حرارت مناسب تأمىن گردد. براى کنترل درجه حرارت، مى توانىد از آرنج خود که نقطه حساس بدن است استفاده کنىد  لباس هاى نوزاد را به جز پوشک در بیاورید.

٢- در هنگام شستشوی سر و صورت برای کنترل نوزاد از روش مامی استفاده کنید بعد از اتمام این مرحله او را از ناحىه شانه، از زىربغل طرف چپ طورى نگهدارىد که صورت او رو

به بالا باشد و گردنش روی مچ و کف دست شما قرار گیرد. سپس با انگشتان شست و سبابه دست چپ خود، مجراى گوش نوزاد را بپوشانىد.

با کف دست راست خود سر نوزاد را با آب خىس نماىىد و با شامپو شستشو دهید. باىد دقت شود که آب به صورت نوزاد رىخته نشود ولى پشت گوش، پشت گردن و زىر گردن وی تمىز شود، سپس سر را آب کشی نموده و آن را با حوله خشک کنىد. کسانى که چپ دست هستند باىد نوزاد را در زىربغل سمت راست خود قرار داده، با دست

چپ اقدام به شستشوى سر او نماىند.  در مرحله بعد صورت نوزاد را با آب تمىز کنىد.

۳- پس از شستن سر و صورت، پارچه خىس شده دور بدن و سر نوزاد را بردارىد و ىک دستتان را زىر گردن و زىربغل و دست دىگر را زىر زانوهای نوزاد بگذارید و او را بلند کنىد و به آرامى در آب فرو ببرید. فرو بردن ناگهانى بچه در آب باعث ترس او خواهد شد. لذا طفل را طورى در وان  قرار دهىد که سر و گوش هاىش از آب خارج باشد

۴ -با دست چپ گردن نوزاد را محکم نگه دارىد و با آب  و صابون، ناحىه تناسلى و پاهاى نوزاد را بشوىىد  در انجام اىن کار از هرگونه خشونت و بدرفتارى با نوزاد بپرهىزىد

و هنگام شستشو به نظافت کشاله ران ناحىه تناسلى، مقعد و پشت زانوها توجه بىشترى کنىد. کودک را با رعاىت نکات اىمنى، از داخل وان خارج کرده  و پس از آبکشی

با حوله اى که روى مىز پهن شده، تمام سطح بدن نوزاد، به خصوص چىن هاى آن را کاملاً خشک کنىد هرگز حوله را روی بدن او نکشید بلکه آن را دور او بپیچید و به طور ملایم روی بدن کودک فشار دهید

٦- پوشک ىا کهنه کودک را بپوشانىد.

۷ -براى پوشاندن لباس ها از زىرپوش شروع کنىد.ابتدا سر نوزاد را در داخل زیرپوش قرار دهید و سپس دست خود را داخل آستین کرده دست نوزاد را گرفته از آستین بیرون بیاورید. در مورد آستین دوم مانند آستین اول عمل کنید. بعد از آن سایر لباس های کودک را بپوشانید.

۸ – پس از پوشانىدن کامل لباس، به نوزاد شىر بدهىد.

 

 شرایط محل خواب و نگهدارى شیرخواران

 

اتاق کودک

باید قبل از تولد کودک ی کی از اتاق های منزل و ی ا گوشه ای از ی کی از اتاق ها را به کودک اختصاص داد. در صورت امکان آفتاب گیرترین و دل بازترین و بی سر وصدا ترین محل را باید درنظر گرفت. از گذاردن اشیای لوکس، تجملی و مازاد بر احتیاج، در اتاق کودک خودداری شود. کلید و پریزهای برق را باید در ارتفاع حداقل ۱٫۵ متر بالاتر از کف اتاق با سرپوش حفاظتی نصب نمود.

 

کف اتاق

کف پوش اتاق کودک را از نوع قابل شستشو، غیرحساسیت زا و از رنگ های شاد می توان انتخاب کرد.

 

دیوارها

دیوارهای اتاق باید سفت و محکم و بدون شکاف باشد. روی دیوارها را می توان با کاغذ دیواری ی ا رنگ های قابل شستشو پوشاند. رنگ دیوارها، سقف، در و پنجره اتاق کودک را از رنگ های ملایم و آرام بخش باید انتخاب کرد و مخصوصاً دقت نمود که رنگ آمیزی چشم کودک را خسته نکند. پرده های اتاق باید کاملاً در محل خود سفت و محکم شوند و از جنسی باشند که در اثر کشیدن کودک پاره نشده و از محل خود خارج نگردند. ضمناً برای این که عبور نور در صبح زود، او را بیدار نکند، برای پوشش پنجره ها باید از پارچه های ضخیم استفاده نمود.

 

salamatmag 1 4 300x150 روش های مراقبت و نگهداری از نوزاد از تولد تا شش ‌سالگی

دماى اتاق کودک

کودکان به سرما و تغىىر دما بسىار حساس هستند، درجه حرارت اتاق، بهتر است بىن ۲۱ تا ۲۳ درجه سانتى گراد باشد و براى کنترل آن مى توان در اتاق و دور از دسترس کودک ىک دماسنج نصب نمود. اگر براى گرم کردن اتاق از بخارى استفاده مى شود، باید مطمئن شد که دى اکسىدکربن در اتاق جمع نمى شود و از اىن بابت خطرى کودک را تهدىد نمى کند. فقط براى جلوگىرى از سوختگى کودک که ممکن است به خاطر کنجکاوى به بخارى نزدىک شود، باىد با نصب نرده هاى حفاظتى و در فاصله مناسب، از نزدىک شدن او به بخارى جلوگىرى نمود. باید وضعیت اتاق طوری باشد که تهویه مناسب هوا صورت گیرد، اىن امر باىد به گونه اى در نظر گرفته شود که در دماى اتاق تغىىر ناگهانى صورت نگىرد.

 

تختخواب

بسىارى از مادران سعى مى کنند برای کودک تختی با ملحفه های رنگی و تزئینات نسبتاً زیبا تهیه کنند. ولی نکته قابل توجه رعایت نکات ایمنی در تهیه و ساخت این وسایل است به طوری که از ابزارهای تیز و برنده که موجب آسیب کودک می گردد استفاده نشود. بنابراین می توان از انواع تخت کودک با ابعاد ١٢٠ تا ١٤٠ سانتی متر طول و ٦٠ تا ٧٠ سانتی متر عرض استفاده نمود. بعضی از مادران تا چند ماه اول تولد کودک استفاده از گهوارهی ا تخت های پایه بلند و چرخدار که به آسانی قابل حمل است را مناسب تر می دانند. این تخت ها می توانند در اثر تقلای کودک واژگون شوند، لذا لازم است در خرید آن به استاندارد بودن آن توجه کافی نمود. به طور کلی در تهیه هر نوع تختخواب و وسایل داخل تخت کودک باید به نکات زیر توجه داشت:  تختخواب باید استحکام کافی داشته باشد و در اثر تکان های مداوم نشکسته و باعث سقوط و صدمه رساندن به کودک نگردد. دارای نرده های بلند جهت حفاظت از سقوط کودک و فاقد لبه های تیز و برنده باشد. این نرده ها باید طوری طراحی شوند تا کودک به محیط اطراف دید کافی داشته باشد و فاصله نرده ها باید به حدی باشد که سر کودک از بین آنها عبور نکند.

جابه جا کردن تخت باید آسان باشد، لذا در زیر پایه های تخت چرخ های قفل دار کار گذاشته شود که در ضمن ثابت بودن امکان جابه جایی آن آسان شود. برای تختخواب کودکان تشک فنری و هم چنین تشک با روکش پلاستیکی توصیه نمی شود. برای این که تشک خشک و تمیز بماند، می توان روکش آن را از پارچه های نفوذناپذیر به آب و قابلشستشو انتخاب کرد و سپس روی آن را با ملحفه نخی پوشاند. برای حفاظت کودک از گزش حشرات بهتر است تختخواب پرده توری داشته باشد. ملحفه ها و روبالشی بایستی از پارچه های نخی و نرم و به تعداد کافی جهت تعویض مرتبتهیه شود.

برای رو انداز کودکان بهتر است از پتوهای پشمیی ا پنبه ای سبک ملحفه شده استفاده گردد. لحاف ها و بالش های حاوی پر به دلیل ایجاد حساسیت برای کودکان توصیه نمی شود. بالش شیرخواران باید نرم و قابل شستشو و از الیاف طبیعی و پنبه ای باشد. برای نوزادان بهتر است از بالش استفاده نشود. البته بعضی از کودکان به علت شل بودن دریچه مری به معده دچار برگشت شیر از معده به مری هستند در این گونه کودکان به توصیه پزشک کودک را باید طوری خواباند که سر بالاتر از تنه قرار گیرد. لذا از بالش و در موارد شدید عارضه از صندلی های طبی برای خواب کودک باید استفاده شود.