انواع مار گزیدگی و روش های درمان مار گزیدگی

salamatmag (1)
ب

سم چه مارهایی باعث مرگ می شود ؟

salamatmag 1 2 300x150 انواع مار گزیدگی و روش های درمان مار گزیدگی

 

در این مقاله در سلامت مگ به انواع مار گزیدگی و روش های درمان مار گزیدگی می پردازیم ، با ما تا پایان مقاله همراه باشید

 

انواع مار ها

در حدود سه هزار نوع مار در دنيا موجود است كه حدود ۷۰۰ نوع آن سمي می باشد. و از میان آنها فقط ۵۰ نوع خطرناک بوده و می توانند برای انسان مشکل به وجود اورد.  سالانه ۱۲۵۰۰۰ نفر بر اثر مار گزيدگي از دنیا می روند. از مارهاي شناسايي شده در ايران ۴۰ نوع سمی  ،  هفت نوع نیمه سمی و ۱۳ نوع غیر سمی می باشند . نوع مار گزنده ، محل گزش ، شرايط و امكانات ان محلي ، زمان کافی براي رساندن مصدوم به مراكز درماني ،وسیله نقلیه ،‌شدت مسموميت ،‌ تجهيزات مراكز درماني نزديك به محل حادثه و بیشتر موارد همگي متفاوت می باشند . لذا ارائه يك دستورالعمل كلي و قابل اجرا در همه موارد مار گزيدگي و براي تمام مناطق و كشورها مقدور نیست .

 

مارگزيدگي از مواردي می باشد كه خيلي بايد در مورد آن هوشيارانه و با دقت عمل بکنیم چرا كه هر گونه غفلت ممكن هست منجر به عوارض خطرناكي براي فرد مسموم بشود

مارها انواع مختلفی دارند كه از اين بين فقط تعداد معدودي سمي و خطرناك می باشند . به ياد داشته باشيد كه حتي مارهاي سمي نيز تنها براي دفاع از خودشان يا به قصد شكار از نيش و سم خود استفاده خواهند کرد .

 

مارهاي سمي به گروه بزرگ تقسيم مي شوند

 

خانواده ي مارهاي مرجاني عبارتند از مار مرجاني , كبري , ماهبا و …..

 

خانواده ي افعي ها که شامل افعي , مارزنگي و …..

 

نكته : هرگونه مارگزيدگي را بايد سمي تلقي بکنید مگر خلاف آن ثابت بشود .

 

در نتیجه ضروری است مصدوم را حتماً و در اسرع وقت به مراكز درماني انتقال بدهیم تا تحت مراقبت هاي لازم قرار بگيرد .

 

همانطور كه ميدانيد كليه مارها سمي نیستند ودر واقع به دو دسته سمي و غير سمي تقسيم شده اند . مارهاي سمي خود از نظر ميزان سمي بودن يكسان نیستند و با هم متفادت می باشند .

 

در نتیجه از نظر شكل ظاهر نيز مارهاي سمي و غير سمي تفاوتهاي آشكاري دارند كه بعضی از آنها در جدول آورده اند .

 

salamatmag 2 2 300x150 انواع مار گزیدگی و روش های درمان مار گزیدگی

 

مارهاي سمي و غير سمي تفاوتهايي دارند كه از جمله آنها مي توان به موارد زير اشاره بکنیم

 

مردمك چشم مارهاي سمي به صورت بيضي ( خطي ) و به مردمک چشم گربه شباهت دارد . ولي مردمك چشم مارهاي غير سمي گرد و مدور هست . نكته : مار مرجاني كه از خطرناك ترين مارهاي سمي می باشد مردمك مدور نیز دارد .

 

سرمارهاي سمي مثلثي شكل هستند و با بدن ما زاويه دار هستند , ولي سر مارهاي غير سمي به صورت نيمه بيضي می باشند و در واقع بدن مارهاي غير سمي شبيه كرم خاكي هست . نكته : سر مارمرجاني مثلثي نیست ولي اين مار از نوع سمی هست .

 

مارهاي سمي براي نيش زدن از دو دندان نيش استفاده خواهند کرد و محل گزش اغلب با يك يا دو سوراخ ( يا زخم ) مشخص خواهد شد . اما در مارهاي غير سمي دندان ها متعدد می باشند و در دو رديف هلالي قرار دارند.

 

حلقه هاي دْم مارها در انواع سمي انفرادی هستند , ولي در مارهاي غير سمي به صورت يك رديف دوتايي در كنار می باشند .

در پايين چشم مارهاي سمي , يك حفره ي كوچك موجود است كه درمارهاي غير سمي نیست .

 

نکات کلی و مشخصه های بارز برای شناختن و تشخیص دادن مارهاي سمي و مارهای بدون سمی

مارهاي سمي حفره در بين چشم و بينی دارند (حفره حسگر گرما) اما مارهای غير سمی حفره بين چشم و بينیشان ندارند.

 

مارهاي سمي مردمك چشمی بيضوی شكلی دارند ولی مارهای غیر سمی مردمک چشمی گردی دارند.

 

شكل سر مارهاي سمی مثلثی شكل و پوشيده از پولكهاي ريز هست اما شکل سر مارهای غیر سمی اکثرا غیر مثلثی و دارای زوایای گرد و فاقد تیزی و زوایه تند هست مثالد مار پیتون.

 

طول مارهاي سمی کم تر و طول بدن مارهای غیر سمی بیشتر می باشد.

 

دندان نيش و پيش مارهاي سمی کشیده و خنجر مثل و بلند (جهت نیش زدن و وارد کردن زهر در بدن قربانی ) هست اما دندانهای مارهای غیر سمی كوتاهتر و با تعداد بیشتر جهت نگه داشتن و گاز گرفتن قربانی می باشد.

 

علي رغم وجود اين تفاوتها تشخيص گزش سمي از غير سمي به سرعت و آساني ممکن نخواهد بود و همان طور كه میدانیم هر مارگزيدگي را بايد خطرناك تلقي بکنیم , مگر خلاف آن ثابت بشود .

 

 

علائم و نشانه ها و بررسي بيمار

 

دیدن مار

دیدن سوراخ يا زخم در محل نيش خوردگی .

درد در محل گزيدگي , درد و سوزش شديد هست .

تورم , با گذشتن زمان , تورم به سمت قسمت مركزي بدن و به طرف تنه ي فرد پيشرفت خواهد کرد .

قرمز شدن پوست و بروز تاول

قرمزي و تورم عروق لنفاوي در عضو نیش خورده و پيشرفت اين قرمزي و تورم به سمت قسمت هاي مركزي اندام . لبه هاي اين ناحيه بسيار دردناك و نسبت به لمس حساس می شود .

تهوع , استفراغ , سرگيجه و احساس ضعف

کم شدن فشار خون

تب , لرز و تعريق

سوزن سوزن يا كرخت شدن سر انگشتان و گوشه های لب و دهان

خون دماغ شدن , وجود خون در ادرار يا مدفوع

تند شدن تنفس يا تنگي نفس

زیاد شدن نبض

مشكل بينايي

 

salamatmag 3 2 300x150 انواع مار گزیدگی و روش های درمان مار گزیدگی

 

اقدامات اولیه در محل حادثه یا منزل

 

اولین کار جلوگیری از گزش بعدی همان فرد یا گزش افراد دیگر است . بیاد داشته باشید که مارها می توانند تا چندین قربانی خود را پشت سر هم نیش بزنند ( تا زمانی که سم آنها تمام شود) .

 

سعی کنید مار را شناسائی و یا حداقل خصوصیات کلی ظاهری آنرا در نظر داشته باشید که این کار می تواند در کمک به پزشک برای تشخیص نوع مار بسیار موثر باشد. البته این کار باید به شرطی انجام شود که فرد در معرض گزش بعدی قرار نگیرد.

 

سعی کنید فرد را را هر چه سریع تر به یک مرکز اورژانس پزشکی منتقل کنید مگر اینکه کاملاً مطمئن هستید که مار غیرسمی بوده و هیچ خطری ندارد.

 

مراقبتهای پزشکی و کمکهای اولیه را در حد توان برای قربانی باید صورت گیرد:

 

هرگونه وسیله ای که قادر است باعث فشار روی اندام متورم گزیده شده شود مثل انگشتر، حلقه و … باید بیرون بیاورید چون اگر تورم اندام پیشرونده باشد این وسائل باعث قطع جریان خون به منطقه گزیده شده می شوند

 

هیچ وقت از یخ استفاده نکنید چون یخ قادر به غیر فعال کردن سم مار نیست و فقط می تواند سبب سرما زدگی عضو شود

 

 

هیچ وقت از الکل و مشروبات الکلی در بیمار مار گزیده نباید مورد استفاده قرار گیرد، هر چند که الکل درد را کم می کند ولی بخاطر اثر گشاد کنندگی عروق سبب افزایش جذب سم از محل گزیده شده می شود

 

 

هیچ وقت از باندهائی که محکم و بسیار سفت(تورنیکه)در بالای زخم بسته می شود روی بدن قربانی نبندید، چون اولاً سود ثابت شده ای ندارد و  دوما می توانند سبب زیاد شدن آسیب موضعی به اندام شده و به قیمت از دست دادن اندام بیمار برای آن باشد..